Voor de meeste liefhebbers van The Lord of the Rings is Sauron het ultieme kwaad van Midden-aarde. De heerser van Mordor, meester van de Nazgûl en maker van de Ene Ring. Zijn naam alleen al is genoeg om Elfen, Mensen en Hobbits te laten vrezen voor wat er zou gebeuren als hij zijn volledige macht zou terugkrijgen.
Maar Sauron was niet altijd de Dark Lord. Lang voordat Barad-dûr boven Mordor uittorende en voordat de Ene Ring ooit bestond, stond hij bekend als Mairon. En misschien verrassender: hij begon zijn bestaan helemaal niet als dienaar van het kwaad.
Hoe veranderde Mairon uiteindelijk in Sauron? En hoe wist een wezen dat ooit orde en vakmanschap bewonderde uit te groeien tot een van de grootste vijanden uit Tolkiens wereld?
Voordat Sauron bestond, was er Mairon
Om Saurons oorsprong te begrijpen, moeten we veel verder teruggaan dan The Lord of the Rings. Zelfs verder dan de Eerste Era.
Sauron was een Maia: een machtig geestelijk wezen dat al bestond voordat Elfen en Mensen op aarde verschenen. Gandalf, Saruman en de Balrog behoorden eveneens tot de Maiar, al volgden zij natuurlijk heel verschillende wegen.
Sauron stond oorspronkelijk bekend als Mairon en was verbonden aan Aulë, de machtige Vala van ambacht, smeden en scheppen. Dat past opvallend goed bij eigenschappen die Sauron later zou behouden. Hij hield van orde, planning, kennis en het vermogen om dingen volgens een bepaald ontwerp te vormen.
En juist daar ligt een belangrijk deel van zijn ondergang. Mairons verlangen naar orde werd uiteindelijk een verlangen naar controle. Een wereld waarin alles efficiënt en perfect georganiseerd was, begon voor hem steeds meer een wereld te betekenen waarin alles aan één wil gehoorzaamde. Zijn wil!
Hoe kwam Mairon bij Morgoth terecht?
Lang voordat Sauron de grote vijand van Midden-aarde werd, was er al een andere Dark Lord: Melkor, later bekend als Morgoth.
Morgoth was machtiger dan Sauron en kwam in opstand tegen de andere Valar. Waar Mairon orde wilde creëren, beschikte Morgoth over de macht om zijn plannen snel en meedogenloos af te dwingen. Dat trok Mairon aan.
Langzaam kwam hij onder Morgoths invloed en koos hij zijn kant. Daarmee veranderde hij niet onmiddellijk in de Sauron die we uit The Lord of the Rings kennen. Maar zijn talent voor organisatie, kennis en vakmanschap kreeg een steeds duisterder doel. Niet langer ging het om orde omdat die anderen kon helpen. Orde werd onderwerping.
Sauron werd uiteindelijk een van Morgoths belangrijkste en machtigste dienaren.
Sauron was al gevaarlijk vóór de Ene Ring
Tijdens de Eerste Era had Sauron nog geen Ene Ring, geen Barad-dûr en geen leger van Nazgûl. Toch was hij al een bijzonder gevaarlijke tegenstander. Hij werd een machtige luitenant van Morgoth en beheerste onder andere het fort op Tol-in-Gaurhoth, het Eiland van de Weerwolven. Hij gebruikte niet alleen militaire macht, maar ook angst, misleiding en tovenarij.
Hier kruist zijn verhaal zelfs dat van Beren en Lúthien, een van Tolkiens beroemdste verhalen. Sauron nam Beren, de Elfenvorst Finrod en hun metgezellen gevangen. Finrod kwam uiteindelijk om het leven terwijl hij Beren verdedigde tegen een weerwolf. Later arriveerden Lúthien en de machtige hond Huan om Beren te bevrijden.
Sauron nam tijdens het gevecht verschillende monsterlijke gedaanten aan, maar werd uiteindelijk door Huan verslagen. Hij moest zijn vesting opgeven en vluchtte.
Het is een opvallend hoofdstuk uit zijn geschiedenis. Duizenden jaren voordat Frodo en Sam richting Mordor trokken, was Sauron dus al een belangrijke vijand in de geschiedenis van Midden-aarde.
Na Morgoths nederlaag kreeg Sauron een keuze
Aan het einde van de Eerste Era werd Morgoth tijdens de War of Wrath verslagen en uit de wereld verbannen. Sauron bleef achter. Volgens Tolkiens verhalen toonde hij na de val van zijn meester in ieder geval een vorm van berouw. Of dit volledig oprecht was of vooral voortkwam uit angst voor de gevolgen blijft moeilijk vast te stellen.
Eönwë, de heraut van Manwë, kon hem niet zelf vergeven en droeg Sauron op terug te keren naar het Westen om zich daar voor de Valar te verantwoorden. Maar Sauron durfde dat niet. Hij vluchtte en verborg zich in Midden-aarde. Het had het moment kunnen zijn waarop zijn verhaal een andere richting nam. In plaats daarvan koos hij opnieuw voor macht.
De terugkeer van Sauron
In de Tweede Era begon Sauron opnieuw invloed op te bouwen. Maar ditmaal koos hij niet meteen voor oorlog. Hij begreep dat kennis, vertrouwen en verleiding soms krachtiger konden zijn dan een leger. Bovendien kon hij in deze periode nog een aantrekkelijke en geloofwaardige lichamelijke gedaante aannemen. En zo verscheen een van de belangrijkste vermommingen uit de geschiedenis van Midden-aarde:
Annatar, de Lord of Gifts.
Annatar presenteerde zichzelf als iemand die kennis en hulp kwam brengen. Niet als een donkere heerser uit Mordor, maar als een wijs en aantrekkelijk wezen dat de Elfen kon helpen grote dingen te bereiken.
Niet iedereen vertrouwde hem. Gil-galad en Elrond waren bijvoorbeeld achterdochtig en wilden hem niet ontvangen. Maar in Eregion vond Annatar wel een ingang.
Annatar en Celebrimbor
In Eregion leefden enkele van de grootste Elfensmeden van Midden-aarde. Onder hen bevond zich Celebrimbor, kleinzoon van de beroemde Fëanor.
Annatar bood de Elfen precies iets aan waarnaar zij verlangden: kennis.
Onder zijn invloed en met de kennis die hij hun leerde, bereikten de smeden van Eregion een ongekend niveau. Uiteindelijk ontstonden de Rings of Power. En dat was precies waar Sauron naartoe had gewerkt.
De Elfen dachten dat ze iets prachtigs maakten waarmee ze konden behouden wat mooi was in Midden-aarde Maar Sauron had een heel ander plan.
De Ene Ring was het sluitstuk van zijn plan
Terwijl de Rings of Power bestonden, ging Sauron in het geheim naar Mount Doom. Daar smeedde hij de Ene Ring. Hij stopte een groot deel van zijn eigen macht en wil in deze Ring. Het doel was niet simpelweg om nóg een machtige magische ring te bezitten. De Ene Ring moest hem macht geven over de dragers van de andere Rings of Power.
Eén Ring om hen allen te regeren!
Maar zijn plan werkte niet zoals hij had gehoopt. Toen Sauron de Ene Ring gebruikte, beseften de Elfen dat ze waren bedrogen. Ze namen hun Ringen af en verborgen ze voor hem. Annatar was ontmaskerd! De vriendelijke Lord of Gifts verdween en Sauron koos opnieuw voor oorlog en overheersing.
Van Mairon naar de Dark Lord
Daarmee wordt misschien wel het interessantste aspect van Saurons geschiedenis zichtbaar.
Hij begon niet als een monster dat alleen maar wilde vernietigen. Zijn oorspronkelijke verlangen draaide juist om orde, structuur en het verbeteren van de wereld. Maar uiteindelijk wilde hij niet langer een wereld verbeteren waarin anderen vrij waren hun eigen keuzes te maken. Hij wilde bepalen hoe die wereld eruit moest zien. Dat verschil veranderde alles.
Waar Morgoth vaak wilde vernietigen en bederven, wilde Sauron vooral beheersen. Mensen, Elfen, landen en uiteindelijk heel Midden-aarde moesten onderdeel worden van. een wereld die volgens zijn wil functioneerde.
De Rings of Power waren daarvan misschien wel het perfecte voorbeeld. Saurons grootste wapen was niet alleen brute kracht. Het was controle.
En toen kwamen de Nazgûl
Toen zijn oorspronkelijke plan met de Elfen mislukte, gebruikte Sauron de Rings of Power op andere manieren. De Negen kwamen uiteindelijk terecht bij machtige Mensen. De Ringen gaven hun macht en een onnatuurlijk lang leven, maar maakten hen steeds afhankelijker van Sauron.
Langzaam vervaagden zij totdat ze de Nazgûl werden: de negen Ringgeesten die duizenden jaren later nog altijd zijn machtigste dienaren waren.
Daarmee liep het plan dat bij Annatar en de Rings of Power begon uiteindelijk rechtstreeks door naar de gebeurtenissen uit The Lord of the Rings.
Wil je weten wie deze negen Ringgeesten waren voordat ze dienaren van Sauron werden? Lees dan ook onze blog ‘Wie waren de Nazgûl voordat ze Ringgeesten werden?’
Zelfs Númenor viel door Saurons woorden
Misschien is het beste bewijs van Saurons gevaar niet eens de Ene Ring.
Eeuwen later verscheen het machtige koninkrijk Númenor met zo'n enorme strijdmacht in Midden-aarde dat Saurons legers hem in de steek lieten. Hij wist dat hij de Númenóreanen niet met militaire kracht kon verslaan. Dus liet hij zich meenemen als gevangene.
Wat vervolgens gebeurde, laat perfect zien waarom Sauron zo gevaarlijk was. Van gevangene wist hij op te klimmen tot vertrouweling en adviseur van koning Ar-Pharazôn. Hij speelde in op de angst van de Númenóreanen voor de dood en overtuigde de koning uiteindelijk om zich tegen de Valar te keren en naar de Undying Lands te varen. Het gevolg was de ondergang van Númenor.
Saurons lichaam werd bij de ramp vernietigd, maar zijn geest overleefde en keerde terug naar Midden-aarde. Vanaf dat moment kon hij niet langer de mooie en overtuigende gedaante aannemen waarmee hij eerder de Elfen en Mensen had misleid. De tijd van Annatar was definitief voorbij.
Was Sauron eigenlijk machtiger dan Morgoth?
Dat is een vraag die regelmatig onder Tolkien-fans opduikt. Het korte antwoord is: nee, niet in oorspronkelijke macht.oMorgoth was een Vala en behoorde tot de machtigste wezens die Arda binnengingen. Sauron was een Maia en stond oorspronkelijk lager in die orde.
Maar Sauron was op een andere manier bijzonder gevaarlijk. Hij was geduldig, berekenend en uitzonderlijk goed in het begrijpen en misbruiken van de verlangens van anderen. Celebrimbor wilde kennis en schoonheid behouden. Sauron gebruikte dat verlangen. Ar-Pharazôn vreesde de dood en verlangde naar onsterfelijkheid. Sauron gebruikte ook dat verlangen.
Zijn grootste kracht was misschien niet dat hij zijn vijanden kon vernietigen. Het was dat hij hen soms zover kon krijgen zichzelf te vernietigen.
Sauron was veel meer dan het Oog boven Mordor
Wie alleen The Lord of the Rings-films kent, kan gemakkelijk het beeld krijgen van Sauron als een mysterieuze Dark Lord die vanuit Mordor over Midden-aarde waakt. Maar zijn geschiedenis is veel groter.
Hij was Mairon, een Maia met een talent voor orde en vakmanschap. Hij diende Aulë, koos vervolgens de kant van Morgoth, werd een gevreesde machthebber tijdens de Eerste Era, overleefde de val van zijn meester en keerde terug als Annatar.
Hij hielp de kennis achter de Rings of Power verspreiden, bedroog Celebrimbor en de Elvensmeden, smeedde vervolgens in het geheim de Ene Ring en veranderde uiteindelijk negen machtige Mensen in zijn Nazgûl.
Saurons verhaal gaat daarom niet alleen over goed tegenover kwaad. Het gaat ook over wat er gebeurt wanneer het verlangen om de wereld te verbeteren verandert in de overtuiging dat alleen jij mag bepalen hoe die wereld eruit moet zien.
En misschien maakt juist dat Sauron tot een van Tolkiens interessantste schurken.
💍 Meer ontdekken over Midden-aarde?
Lees ook onze blogs ‘Wat is de Ene Ring en waarom is hij zo gevaarlijk?’ en ‘Wie waren de Nazgûl voordat ze Ringgeesten werden?’
Of ontdek onze officiële The Lord of the Rings en The Hobbit merchandise en collectibles bij Retro-Kingdom.
